Ngựa máy Qiji của DaxAI: khi robot bốn chân trở thành phương tiện di chuyển thực tế

Sự xuất hiện của những mẫu robot bốn chân có thể cưỡi làm thay đổi cách chúng ta nghĩ về phương tiện cá nhân. DaxAI Robotics—một công ty khởi nghiệp từ Trung Quốc—đã trình làng hai sản phẩm thương mại, Qiji X1 và Qiji XS, khiến nhiều người phải dừng lại suy ngẫm về tiềm năng ứng dụng ngoài phòng thí nghiệm.

Hai phiên bản, hai cách tiếp cận vận hành

DaxAI giới thiệu bộ đôi với triết lý thiết kế khác biệt để phục vụ nhu cầu không giống nhau. Qiji X1 đi theo hướng “chân thuần”: toàn bộ chuyển động dựa trên bốn chi cơ khí, mang hình thái giống một con ngựa cơ khí. Ngược lại, Qiji XS kết hợp hai chế độ vận hành: chân cơ khí cho địa hình hiểm trở và bánh xe ẩn để chạy trên đường nhẵn.

Sự khác biệt này tạo ra hai tầm dùng rõ rệt. Một mẫu ưu tiên khả năng băng địa hình, chịu tải lớn; mẫu còn lại tìm kiếm sự linh hoạt giữa tốc độ đường bằng và khả năng vượt chướng ngại.

Khả năng chuyên chở và thông số hữu dụng

Qiji X1 được định vị như một phương tiện có thể chở cả người lẫn hành lý; nhà sản xuất công bố mức chịu tải tối đa đến 300 kg, cho phép chở hai hành khách cùng đồ đạc kèm theo. Pin dung lượng lớn trên mẫu này cho phép quãng đường khoảng 40 km cho mỗi lần sạc. Tốc độ tối đa khi di chuyển bằng chân được giới hạn để bảo đảm sự an toàn và cân bằng.

Qiji XS, phiên bản lai, tăng trọng tâm vào hiệu năng hành trình trên đường bằng khi hạ bánh xe ẩn xuống: tốc độ tối đa lên đến mức cao hơn đáng kể so với chế độ chân thuần và phạm vi hoạt động được kéo dài, nâng khả năng di chuyển đến mức phù hợp hơn cho đi lại xa sau mỗi lần sạc.

Theo thông tin công bố, tổng khối lượng và giá bán của hai phiên bản khác nhau; mỗi mẫu có trọng lượng và mức giá riêng, phản ánh việc trang bị thêm hệ thống bánh xe hay cấu trúc cơ khí phức tạp.

Vận hành: trí tuệ nhân tạo và việc tính toán điểm đặt chân

Một trong những yếu tố khiến những robot này thực tế là hệ thống điều khiển cùng phần mềm định vị điểm đặt chân. Các cảm biến và máy tính onboard liên tục đánh giá bề mặt, hỗ trợ việc lựa chọn vị trí cho từng bước để duy trì cân bằng và tiến lên trên địa hình phức tạp — từ đá lởm chởm đến bùn lầy hay dốc đứng. Nhờ đó, robot có thể vượt những đoạn mà nhiều phương tiện bánh vẫn gặp khó khăn.

Để đạt được điều này, cần sự phối hợp giữa phần cứng mạnh mẽ (động cơ điện, khung xương chịu lực) và phần mềm điều khiển tinh vi để xử lý dữ liệu thời gian thực. Việc hạn chế tốc độ ở một số chế độ là biện pháp an toàn cần thiết, giúp giảm sai số cân bằng khi di chuyển bằng chân.

Ứng dụng thực tế: xa khỏi ý tưởng, gần với nhiệm vụ chuyên dụng

Mặc dù hình ảnh ban đầu gợi liên tưởng đến một sản phẩm trải nghiệm cho người giàu, giá trị thực của loại phương tiện này nằm ở các nhiệm vụ chuyên dụng. Những khả năng vượt địa hình và chở hàng phân khối lớn mở ra kịch bản dùng trong cứu trợ thiên tai, vận chuyển vật tư y tế lên vùng xa xôi hoặc thám hiểm nơi khó tiếp cận bằng phương tiện truyền thống.

Ở các khu vực bị chia cắt vì lũ lụt hay sạt lở, robot bốn chân có thể mang theo hàng cần thiết đến điểm tập trung an toàn mà các phương tiện có bánh không thể chạm tới. Tính cơ động trong địa hình phức tạp là lợi thế lớn cho nhóm ứng dụng như vậy.

Rào cản khi nghĩ tới việc đưa về thị trường Việt Nam

Nếu những mẫu này được nhập khẩu tư nhân về Việt Nam, chúng chắc chắn sẽ thu hút chú ý. Tuy nhiên, việc triển khai sử dụng thực tế gặp hai nhóm thách thức lớn.

Thứ nhất là khung pháp lý. Hiện tại chưa có quy chuẩn rõ ràng cho loại phương tiện “robot bốn chân cưỡi được”, do đó khó khăn trong việc đăng ký lưu hành hoặc cấp biển số khi muốn di chuyển trên đường công cộng. Những tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng cho ô tô hoặc xe máy truyền thống không phù hợp để phân loại thiết bị thuộc nhóm này.

Thứ hai là chi phí sở hữu và hỗ trợ sau bán hàng. Giá của bộ đôi tương đương một khoản đầu tư lớn; thêm vào đó hệ thống cơ khí phức tạp cùng cảm biến đòi hỏi quy trình bảo dưỡng đặc thù. Trong trường hợp hỏng hóc, việc tìm kiếm phụ tùng và kỹ thuật sửa chữa chuyên môn cao có thể là rào cản khiến các chủ đầu tư e ngại.

Khả năng khai thác thương mại tại Việt Nam

Một hướng tiếp cận thực tế hơn thay vì bán trực tiếp cho cá nhân là đưa sản phẩm vào dịch vụ trải nghiệm thương mại. Các khu du lịch sinh thái cao cấp, resort vùng núi hay khu tham quan muốn tạo dấu ấn có thể cân nhắc đưa loại hình cưỡi robot vào hoạt động trải nghiệm dưới điều kiện kiểm soát. Đây là mô hình giúp khai thác lợi thế công nghệ đồng thời giảm áp lực về đăng ký lưu hành trên đường công cộng.

Với mô hình dịch vụ, nhà điều hành có thể tổ chức vận hành trong khuôn viên khép kín, đảm bảo an toàn và cung cấp dịch vụ bảo trì tập trung, giải quyết một phần vấn đề phụ tùng và kỹ thuật.

Điểm cần theo dõi nếu quan tâm đến ngựa máy

• Cấu trúc bảo trì: cần đội ngũ chuyên môn để xử lý cơ khí và điện tử tinh vi.
• Chu trình sạc và phạm vi di chuyển: phương án vận hành nên tính đến nhu cầu thực tế và thời gian sạc pin.
• Đào tạo người điều khiển: mặc dù có trợ giúp tự động, người dùng vẫn cần hướng dẫn để vận hành an toàn.
• Khả năng ứng phó hỏng hóc: kế hoạch xử lý khi chân cơ khí hoặc hệ truyền động gặp sự cố là cần thiết cho hoạt động chuyên nghiệp.

Những điểm này sẽ quyết định tính khả thi khi chuyển từ giai đoạn trưng bày sang vận hành thực tế trong dịch vụ hoặc nhiệm vụ chuyên dụng.

Kết luận: một chương mới cho giao thông và ứng dụng robot

Bộ đôi Qiji X1 và Qiji XS của DaxAI cho thấy một lộ trình khác cho phát triển phương tiện: không chỉ là bánh xe mà là khả năng thích nghi với địa hình nhờ chân cơ khí. Dù còn nhiều rào cản để trở thành phương tiện phổ thông, giá trị ứng dụng chuyên ngành và tiềm năng thương mại trong các dịch vụ trải nghiệm hoặc nhiệm vụ cứu trợ là rất rõ ràng.

Quan sát tiếp theo cần tập trung vào cách các nhà sản xuất, cơ quan quản lý và nhà khai thác dịch vụ xây dựng chuẩn mực kỹ thuật, quy trình bảo trì và mô hình kinh doanh phù hợp. Khi các yếu tố này được giải quyết, ngựa máy có thể từ một sản phẩm gây chú ý trở thành công cụ hữu ích trong những ngữ cảnh phù hợp.

Để mở rộng góc nhìn về các mẫu tay ga hybrid 150 và tiềm năng trong đô thị, bạn có thể tham khảo bài viết phân tích về mẫu tay ga hybrid Dayang VRJ150 cho đô thị, nơi bàn về trang bị, vận hành và triển vọng cạnh tranh nếu mẫu xe này được nhập về Việt Nam.

Nếu bạn quan tâm đến chi phí sở hữu phương tiện so sánh với các lựa chọn khác, bài viết về phân tích chi phí mua ô tô trả góp thực tế sẽ giúp nhìn rõ các khoản ẩn như phí đỗ, bảo trì và giá trị thời gian cần tính trước khi quyết định.

Và để so sánh với những lựa chọn tay ga cỡ lớn, bài đánh giá chi tiết về đánh giá SYM MaxSym 400 tay ga 400cc phân tích khung gầm, trải nghiệm lái và các trang bị thực dụng, cung cấp góc nhìn tham khảo khi cân nhắc các phương tiện hai bánh lớn.