Kết thúc vòng giảm giá: khi chi phí đẩy nhà sản xuất tăng giá ô tô Trung Quốc

Nền tảng: lợi nhuận bào mòn và áp lực chi phí

Chuỗi giảm giá kéo dài của ngành ô tô Trung Quốc đã ăn mòn biên lợi nhuận tới mức các doanh nghiệp không còn khả năng tiếp tục chịu lỗ thay người mua. Số liệu quý 1/2026 cho thấy lợi nhuận toàn ngành sản xuất ô tô đạt 78,4 tỷ nhân dân tệ, giảm 18% so với cùng kỳ và chỉ còn 3,2% về tỷ suất lợi nhuận — mức thấp nhất trong vòng một thập kỷ. Con số này nhấn mạnh: khoảng trống giữa giá bán tại đại lý và chi phí sản xuất đã bị thu hẹp nghiêm trọng.

image1-101541-1787716697055-17877166974281696468141 — Ông Lý Thư Phúc, Chủ tịch Geely Holding, người tuyên bố ngành ô tô thế giới dư thừa công suất nghiêm trọng và doanh nghiệp của ông dừng xây thêm nhà máy mới.

Chuỗi quyết định tăng giá: những bước đi đáng chú ý

Trong vòng hai tháng, ít nhất 15 thương hiệu đã thông báo điều chỉnh giá bán. Mốc khởi đầu ghi nhận vào ngày 4/3, khi một mẫu SUV được nâng giá vì trang bị cảm biến lidar thế hệ mới. Sau đó, ngày 19/3, một nhà sản xuất lớn trong lĩnh vực xe điện tăng giá toàn dải sản phẩm khoảng 4.000 nhân dân tệ — quyết định được lãnh đạo công ty mô tả là phải cân nhắc vì chi phí vật liệu đã tăng mạnh, ước tính lên tới 20.000 nhân dân tệ cho mỗi xe.

Sang đầu tháng 5, một số hãng tiếp tục điều chỉnh: có nơi tăng từ 5.000 đến 10.000 nhân dân tệ cho mẫu đời mới, đồng thời cắt bớt một số quyền lợi miễn phí; nhà sản xuất khác nâng giá gói hỗ trợ lái; một hãng tăng giá phiên bản hiệu năng cao. Tập trung của đợt tăng nằm ở phân khúc giá 100.000–300.000 nhân dân tệ, tức phân khúc lực lượng chính của thị trường nội địa.

image3-101539-1787716698198-178771669862724036017 — Ông Lôi Quân trong một buổi ra mắt sản phẩm của Xiaomi.

Những thành tố khiến chi phí leo thang

Các báo cáo trong nước chỉ ra bốn nhóm chi phí tăng mạnh trong khoảng thời gian gần đây.

Chip nhớ: nhu cầu từ lĩnh vực trí tuệ nhân tạo kéo giá bộ nhớ dùng cho ô tô tăng rất nhanh — mức tăng trung bình 180% trong ba tháng, và với chủng loại cao cấp, con số này vượt 300%. Tác động thực tế là chi phí mỗi chiếc xe cao cấp đội lên thêm khoảng 3.000–7.000 nhân dân tệ.
Carbonate lithium: vật liệu chính cho pin có giá từ 75.000 nhân dân tệ/tấn (tháng 7/2025) nhảy lên 200.000 nhân dân tệ/tấn (tháng 5/2026), tăng hơn 160%, làm chi phí mỗi xe tăng thêm khoảng 3.000–5.000 nhân dân tệ.
Kim loại như đồng và nhôm: tổng ảnh hưởng lên chi phí sản xuất khoảng 1.800 nhân dân tệ mỗi xe.
Chính sách thuế: từ 1/1/2026, ưu đãi thuế mua xe năng lượng mới chuyển từ miễn hoàn toàn thành giảm một nửa, với trần giảm 15.000 nhân dân tệ/xe. Với một chiếc xe giá 200.000 nhân dân tệ, điều này tương đương người mua phải nộp thêm khoảng 9.000 nhân dân tệ.

Khi ghép bốn nhóm trên, mức tăng chi phí trong năm có thể triệt tiêu phần lớn hoặc toàn bộ các ưu đãi giá từng có trong giai đoạn chiến tranh giá.

Đầu chuỗi cung ứng cũng mất đối đỡ

Không chỉ nhà sản xuất cuối cùng gặp khó, nhà cung cấp linh kiện cũng cho thấy doanh thu tăng nhưng lợi nhuận sụt. Một vài doanh nghiệp báo cáo doanh thu quý 1 tăng ở mức hai con số, song lợi nhuận ròng giảm — biểu hiện rõ ràng của việc chi phí đầu vào tăng đã được chuyển ngược lên nhà cung ứng. Trong bối cảnh này, rất ít bên có khả năng tiếp tục chi bù cho phần chi phí tăng lên đó.

image2-101541-1787716699382-17877166998341829386464 — Một mẫu xe điện cỡ nhỏ tại Trung Quốc, thuộc phân khúc chịu áp lực chi phí nặng nhất khi giá nguyên liệu tăng.

Thị trường đã thay đổi: giảm giá không còn hiệu quả

Một thay đổi cơ bản trong cấu trúc thị trường là tỉ lệ xe năng lượng mới (NEV) chiếm phần lớn doanh số bán lẻ. Tháng 4/2026, tỷ lệ thâm nhập bán lẻ của NEV vượt ngưỡng 60%, đạt 61,4%, trong khi doanh số bán lẻ xe xăng giảm 37% so với cùng kỳ. Khi hơn sáu trong mười xe bán ra là xe điện hoặc năng lượng mới, chiến lược hạ giá để kích cầu không còn có cùng hiệu lực như trước — lợi nhuận bị co kéo mà doanh số tăng không đủ bù đắp.

Người mua cũng thay đổi nhận thức: một khảo sát được dẫn lại cho thấy nhóm khách hàng có thái độ tiêu cực với chiến tranh giá lần đầu cao hơn nhóm tán thành. Sau khi một số hãng điều chỉnh lên giá, lưu lượng khách tới đại lý nhiều nơi không giảm, thậm chí tăng vì một bộ phận khách chấp nhận mua với giá cao hơn để tránh rủi ro xe mất giá ngay sau giao nhận.

Tác động tới thị trường xuất khẩu và tiêu thụ khác nhau theo vùng

Hai bức tranh song song đang diễn ra: ở nơi sản xuất (Trung Quốc), nhiều thương hiệu bắt đầu tăng giá để bù đắp chi phí; ở thị trường nhập khẩu, tồn kho của các mẫu sản xuất trong thời kỳ giá thấp đang được xả dần, tạo áp lực giảm giá tại các thị trường tiêu thụ. Tại Việt Nam, bốn tháng đầu năm 2026, lượng xe nhập nguyên chiếc từ Trung Quốc đạt 23.723 chiếc, tăng 68,61% so với cùng kỳ; riêng tháng 1 chiếm 44,3% tổng lượng nhập và lần đầu vượt cả Indonesia lẫn Thái Lan. Hệ quả là nhiều chương trình xả kho với mức giảm lớn, có mẫu giảm vài trăm triệu đồng tại đại lý và qua chương trình chính hãng.

Ý nghĩa ngắn hạn và dài hạn cho người tiêu dùng và doanh nghiệp

Về ngắn hạn, người mua có thể tiếp tục thấy hai trạng thái nghịch nhau: giá xuất xưởng tăng ở nơi sản xuất và các chương trình giảm giá tồn kho ở nơi tiêu thụ. Người có nhu cầu mua ngay có thể tận dụng các đợt xả kho; ngược lại, thị trường sản xuất hướng tới điều chỉnh để bảo toàn chuỗi cung ứng và lợi nhuận bền vững hơn.

Về dài hạn, nếu các yếu tố khiến chi phí cao (như nhu cầu bộ nhớ cho AI, nguồn cung carbonate lithium chưa về mức thấp hơn, và áp lực chính sách) kéo dài, mức giá thực tế của xe có thể phải điều chỉnh lên để duy trì chuỗi giá trị. Đồng thời, cấu trúc thị trường đã thay đổi — mức độ bão hòa NEV trong nội địa làm giảm tính phản ứng của doanh số trước biến động giá.

Các điểm cần theo dõi trong thời gian tới

Diễn biến giá của các nguyên liệu then chốt: bộ nhớ, carbonate lithium, đồng, nhôm.
Tiến độ và công suất sản xuất mới trong chuỗi bán dẫn toàn cầu — điều này ảnh hưởng tới nguồn cung bộ nhớ dành cho ô tô.
Chính sách hỗ trợ hoặc thay đổi ưu đãi thuế tại các thị trường tiêu thụ — nhất là với xe năng lượng mới.
Tình trạng tồn kho tại thị trường nhập khẩu và các chiến lược xả kho của đại lý.

Hỏi đáp ngắn

Vì sao các hãng không tiếp tục giữ giá thấp? Vì biên lợi nhuận đã bị thu hẹp nghiêm trọng: lợi nhuận toàn ngành giảm về tỷ suất thấp, nhà cung ứng cũng chịu lỗ, và chi phí nguyên liệu tăng nhanh khiến không còn ai đủ sức bù phần chênh lệch.

Người mua có nên chờ giá giảm hơn nữa? Thực tế đang chia làm hai: ở thị trường sản xuất giá có xu hướng tăng, nhưng ở một số thị trường nhập khẩu vẫn xuất hiện đợt xả kho. Quyết định phụ thuộc vào mức ưu đãi hiện có và nhu cầu cá nhân.

Đợt tăng giá ảnh hưởng đến phân khúc nào nhất? Các điều chỉnh tập trung nhiều ở dải giá 100.000–300.000 nhân dân tệ — đây là phân khúc chủ lực của thị trường nội địa, nên tác động lên lượng lớn người mua.

Kết bài: bài toán cân bằng lợi nhuận và giá trị

Giai đoạn chiến tranh giá đã mang lại sản lượng và thị phần nhưng khiến biên lợi nhuận của toàn chuỗi lung lay. Khi chi phí đầu vào tăng mạnh và không có ai muốn hoặc không thể gánh thêm chi phí, việc trả lại phần lợi nhuận là điều tất yếu. Với cấu trúc thị trường đã chuyển sang một tỷ lệ lớn xe năng lượng mới, chiến lược giảm giá không còn là đòn bẩy hiệu quả như trước. Người tiêu dùng và doanh nghiệp sẽ phải thích nghi với hai thực tế song hành: giá xuất xưởng có xu hướng điều chỉnh lên, trong khi các chương trình xả kho trên thị trường tiêu thụ vẫn có thể đem đến cơ hội cho người mua ngắn hạn.

Ghi chú: bài viết dựa trên các báo cáo và số liệu được công bố công khai liên quan đến diễn biến thị trường ô tô Trung Quốc và một số dữ liệu về nhập khẩu sang Việt Nam. Các con số đều trích từ nguồn đã nêu trong tài liệu gốc.

Để mở rộng góc nhìn về các mẫu xe và nâng cấp hữu ích gần đây, bạn có thể đọc thêm nội dung chi tiết về dòng xe an toàn, tiết kiệm nhiên liệu: Yamaha Fazer YS150 bản an toàn và tiết kiệm cho đi lại hàng ngày.

Nếu quan tâm đến tay ga 150cc mang nhiều tính năng công nghệ và những thách thức khi về thị trường khác, tham khảo phân tích chuyên sâu về thiết kế và giá bán của mẫu tay ga: Zongshen Lieying 150ADV tay ga 150cc công nghệ cao giá gây chú ý.

Ngoài ra, với chi phí mua sắm và tiện nghi cabin là cân nhắc quan trọng, bài viết về phụ kiện thiết thực sẽ hữu ích cho lái xe: Ba phụ kiện ô tô nhỏ nhưng nên có cho tiện nghi và an toàn.