Kế hoạch thay thế Windows bằng Linux trong bộ máy nhà nước Trung Quốc

Một quyết định hành chính gần đây đang khiến cuộc chơi phần mềm tại Trung Quốc thay đổi hướng: chính phủ nước này đã chỉ đạo tháo gỡ một phiên bản Windows dành riêng cho cơ quan nhà nước, đồng thời tăng tốc chương trình chuyển sang các hệ điều hành nội địa dựa trên Linux. Quyết định này được đưa ra với lý do an toàn dữ liệu và có thể dẫn tới quy mô triển khai lớn, ảnh hưởng tới hàng triệu thiết bị trong khu vực công.

Lệnh mới: ai ra chỉ thị và mục tiêu an toàn

Theo Bloomberg, Bộ An ninh Nhà nước Trung Quốc yêu cầu một số tổ chức có liên hệ với nhà nước gỡ bỏ phiên bản Windows 10 được tùy chỉnh cho chính phủ. Chỉ thị này dường như đã đẩy nhanh kế hoạch trước đó, vốn dự kiến hoàn tất vào tháng 2/2027, với lý do chính là lo ngại về bảo mật dữ liệu. Hiện phạm vi áp dụng chi tiết của chỉ thị chưa được công bố đầy đủ, vì vậy câu hỏi về phạm vi và tiến độ thực thi vẫn còn mở.

Phiên bản Windows dành cho cơ quan: điểm khác biệt chính

Phiên bản bị yêu cầu gỡ không phải là Windows 10 bản thương mại mà là hệ điều hành được thiết kế riêng cho cơ quan nhà nước, do C&M Information Technologies phát triển. Đây là liên doanh thành lập năm 2016 giữa Microsoft và China Electronics Technology Group, trong đó phía Trung Quốc nắm cổ phần chi phối. Về mặt kỹ thuật, hệ điều hành này dựa trên Windows 10 Enterprise nhưng đã bị tinh chỉnh để phù hợp với môi trường chính phủ:

• Loại bỏ một số thành phần hướng tới người dùng, như OneDrive.
• Hoạt động cập nhật và kích hoạt được thực hiện trong phạm vi nội địa.
• Cho phép thay thế cơ chế mã hóa tiêu chuẩn của Microsoft bằng thuật toán mã hóa do Trung Quốc lựa chọn.

Những tuỳ chỉnh này nhằm đáp ứng yêu cầu kiểm soát dữ liệu và giảm phụ thuộc vào các dịch vụ xuyên biên giới.

Giải pháp nội địa: Kylin, UOS và hệ sinh thái Linux Trung Quốc

Quá trình chuyển đổi không phải là bước nhảy đột ngột: Trung Quốc đã phát triển nhiều hệ điều hành nội địa trong nhiều năm nhằm giảm lệ thuộc vào phần mềm nước ngoài. Các tên tuổi như Kylin OS và UOS (do UnionTech phát triển) đã nằm trong danh mục giải pháp được cân nhắc để thay thế. Bản Kylin V10 và UOS hiện có mặt trong hệ sinh thái các phần mềm nội địa phục vụ mục tiêu thay thế các sản phẩm ngoại quốc.

Những hệ điều hành này đi kèm với các thành phần và chuỗi cập nhật được quản lý trong nước, tạo điều kiện cho nhà quản trị mạng và cơ quan an ninh thực hiện kiểm soát kỹ thuật theo chính sách quốc gia.

Quy mô tác động: tại sao có thể là một trong những đợt chuyển đổi lớn nhất

Điểm then chốt của câu chuyện nằm ở quy mô người dùng có liên hệ với khu vực nhà nước tại Trung Quốc: con số này lên tới hàng trăm triệu. Ngay cả khi chỉ một phần nhỏ trong nhóm này được chuyển hệ điều hành, số lượng thiết bị cần thay đổi vẫn có thể đạt tới hàng triệu. Một đợt di chuyển ở quy mô ấy sẽ không chỉ là thay đổi phần mềm đơn thuần mà còn là một triển khai công nghệ có ảnh hưởng lớn về vận hành, an ninh và hỗ trợ kỹ thuật.

Sự khác biệt giữa khu vực nhà nước và thị trường tiêu dùng là rõ rệt: chính sách chuyển đổi tập trung vào các cơ quan có liên hệ nhà nước, chứ không phải người dùng cá nhân.

Dấu mốc chuẩn bị trước đó

Quá trình hướng tới giảm lệ thuộc vào phần mềm nước ngoài không mới. Trong quá khứ, Trung Quốc đã triển khai nhiều bước chuẩn bị:

• Năm 2014, nước này cấm Windows 8 trong các gói mua sắm dành cho cơ quan nhà nước.
• Năm 2019, có yêu cầu thay thế máy tính nước ngoài tại văn phòng chính phủ trong vòng ba năm.
• Năm 2022, các cơ quan trung ương và doanh nghiệp nhà nước được yêu cầu loại bỏ hoàn toàn máy tính mang thương hiệu nước ngoài.

Những quyết định này đã tạo nền tảng cho việc phát triển hệ sinh thái nội địa, từ phần mềm tới phần cứng. Bên cạnh hệ điều hành, Trung Quốc cũng thúc đẩy laptop chạy HarmonyOS 5 của Huawei và máy tính sử dụng chip nội địa như Kirin 9000X vào thị trường trong nước.

Tác động tới người dùng phổ thông và thị phần Windows

Dù chuyển dịch rõ ràng ở khu vực nhà nước, thị trường người dùng cá nhân vẫn do Windows chiếm ưu thế. Dữ liệu StatCounter được dẫn trong bản tin cho thấy trong tháng 7/2026, Windows chiếm 87,64% lưu lượng web trên máy tính để bàn tại Trung Quốc. Trong đó, Windows 10 chiếm 43,56% và Windows 11 chiếm 50,01% của tổng lượng sử dụng Windows.

Những con số này cho thấy rằng, xét về toàn bộ dân cư dùng máy tính, Trung Quốc vẫn phụ thuộc lớn vào hệ điều hành của Microsoft. Vì vậy tuy bước đi tại khu vực nhà nước có thể mang tính lịch sử, nó chưa đồng nghĩa với việc toàn xã hội “thoát Windows”.

So sánh bước đi của Trung Quốc với một số nước châu Âu

Không chỉ Trung Quốc cân nhắc giảm phụ thuộc vào Windows. Một số quốc gia châu Âu như Pháp, Đức và Đan Mạch đã khởi động các dự án chuyển sang nền tảng mã nguồn mở trong những năm gần đây. Tuy nhiên, theo nguồn thông tin, quy mô ở các nước này còn khá hạn chế so với mức độ mà Trung Quốc có thể đạt được nếu triển khai rộng rãi trong khu vực nhà nước.

Kết luận: Linux trở thành lựa chọn chiến lược hơn là công cụ thay thế kỹ thuật

Quyết định gỡ bỏ phiên bản Windows dành cho cơ quan do Bộ An ninh Nhà nước chỉ đạo phản ánh một xu hướng lớn hơn: sử dụng phần mềm nội địa như một phần của chiến lược an ninh và tự chủ công nghệ. Nếu kế hoạch được mở rộng, hậu quả sẽ vượt ra ngoài lựa chọn cho hệ điều hành — đó là tác động lên mô hình hỗ trợ kỹ thuật, chuỗi cung ứng phần mềm và cách quản trị CNTT trong khu vực công.

Tuy nhiên, vẫn tồn tại nhiều câu hỏi chưa có lời giải: phạm vi cụ thể của chỉ thị, lộ trình chuyển đổi chi tiết, chi phí thực hiện và cách thức đảm bảo tương thích ứng dụng quan trọng. Những yếu tố này sẽ quyết định liệu việc thay thế có diễn ra trơn tru và bền vững hay chỉ là một thay đổi hành chính mang tính biểu tượng.

Các câu hỏi thường gặp (FAQ)

Phiên bản Windows nào bị yêu cầu gỡ? Theo thông tin, đó là phiên bản Windows 10 được tùy chỉnh cho chính phủ và phát triển bởi C&M Information Technologies, liên doanh giữa Microsoft và China Electronics Technology Group.

Tại sao Trung Quốc đẩy mạnh chuyển sang Linux? Lý do chính được nêu là lo ngại về an toàn dữ liệu và mong muốn giảm sự phụ thuộc vào phần mềm nước ngoài trong khu vực nhà nước.

Chuyển đổi này có ảnh hưởng tới người dùng cá nhân không? Hiện động thái tập trung vào thiết bị có liên hệ với khu vực nhà nước; thị trường người dùng phổ thông vẫn do Windows chiếm phần lớn.

Để tìm hiểu thêm về diễn biến thể thao điện tử và kết quả thi đấu quốc tế liên quan tới đại diện Việt Nam, bạn có thể đọc phân tích chi tiết về kết quả tuần 6 Esports World Cup tại Paris và thành tích của Team Flash, trong phần kết quả tuần 6 Esports World Cup Paris: Team Flash cán đích top 7, bài viết này cung cấp tổng hợp điểm số và lời bình về các nội dung thi đấu quan trọng.

Nếu bạn quan tâm tới những quyết định hoãn sự kiện thể thao điện tử quốc tế và hệ quả quản trị sự kiện của tổ chức, hãy tham khảo bài viết nêu rõ nguyên nhân và hướng xử lý khi Esports Nations Cup bị dời khai mạc, xem thêm tại lý do hoãn Esports Nations Cup và hệ quả với ban tổ chức để hiểu bối cảnh và tác động sau quyết định.

Và nếu bạn muốn biết chi tiết kỹ thuật hơn về phần mềm phát media trên Windows, đặc biệt thay đổi giao diện và tiêu thụ RAM của bản Media Player mới trên Windows 11, bài phân tích chuyên sâu có thể đọc qua đánh giá Media Player mới trên Windows 11 để nắm rõ các khác biệt về tính năng và hiệu suất.