Sự thật về chú ‘sóc bay’ ăn quả đào trên núi Võ Đang: clip, phân loại và các hiểu lầm

Một đoạn video tuần tra đêm tại Nam Nham Cung, khu danh thắng trên núi Võ Đang, đã thu hút sự chú ý rộng rãi trên mạng xã hội Trung Quốc. Hình ảnh người quản lý di tích Mẫn Gia Hội tương tác với một cá thể thú nhỏ cầm quả đào khiến nhiều người tò mò — đồng thời khơi ra những nhầm lẫn về danh tính loài và tình trạng bảo tồn.

Clip và nhân vật xuất hiện: bối cảnh ngắn gọn

Người đăng video dùng tài khoản Weibo với tên Võ Đang A Ngưu. Nội dung ghi lại chuyến tuần tra của Mẫn Gia Hội, người làm công tác quản lý di tích và trông coi phần hương đầu rồng tại Nam Nham Cung, với 27 năm kinh nghiệm trong nghề. Đoạn phim được công bố vào ngày 26 tháng 8 năm 2026 và nhanh chóng lan truyền vì khoảnh khắc con thú tiến đến nhận quả đào do anh đưa ra.

Miêu tả hình thái: vì sao dân mạng nhận ra đây là sóc bay

Trong video, con vật tiến tới một cách dạn dĩ, ngửi rồi ôm quả đào bằng hai chi trước và bắt đầu ăn. Ngoại hình của nó là tập hợp các dấu hiệu dễ nhận dạng: mặt trắng ngà, viền mắt đỏ, mắt to tròn màu sẫm; lông lưng có sắc nâu đỏ, ở cổ và nách có mảng trắng tương phản. Một đặc điểm quan trọng khác là màng da nối giữa các chi, biểu hiện của khả năng lượn — đặc trưng của các loài sóc bay.

Dựa trên các đặc trưng quan sát được, chuyên gia phân loại và người kiểm chứng đã xác định cá thể trong clip thuộc loài sóc bay đỏ trắng (Petaurista alborufus). Kết luận này giải thích sự phối màu và cấu trúc cơ thể quan sát được trong video.

Giải thích về tình trạng bảo tồn: đừng vội gọi là “cấp 2”

Phản ứng trên các diễn đàn từng đưa ra nhận định rằng cá thể thuộc danh mục bảo tồn cấp 2 của Trung Quốc. Tuy nhiên, dữ liệu tra cứu danh mục bảo vệ động vật hoang dã cho thấy đó là một nhầm lẫn phổ biến. Từ ngày 1 tháng 8 năm 2000, sóc bay đỏ trắng được xếp vào nhóm động vật hoang dã trên cạn có giá trị sinh thái, khoa học và xã hội quan trọng — thường gọi tắt là danh mục “ba hữu” — chứ không thuộc bảo vệ cấp 1 hay cấp 2 như nhiều người nhầm lẫn.

Trong bối cảnh tương tác giữa con người và động vật hoang dã, hành xử của Mẫn Gia Hội cũng cần được nhìn nhận đúng: ông chỉ thỉnh thoảng cho ăn chứ không biến hoạt động ấy thành thói quen hàng ngày. Đây là cách tiếp cận phù hợp để tránh làm thay đổi tập tính tìm kiếm thức ăn của động vật hoang dã.

Chuyện “hàn hiệu điểu” và sự nhầm lẫn lịch sử

Khoảnh khắc sóc bay nhận đào đã khiến một số người liên tưởng tới điển tích “hàn hiệu điểu” trong các văn bản cổ. Song căn cứ vào đối chiếu tư liệu y học cổ và bản thảo, danh xưng cổ này không chỉ đơn thuần là một loài chim hay là Petaurista alborufus sống ở miền nam. Thực chất, trong các tài liệu tham chiếu, “hàn hiệu điểu” được hiểu là loài sóc bay răng phức tạp (Trogopterus xanthipes), loài phân bố chủ yếu ở Ngũ Đài Sơn và dãy Thái Hành, tỉnh Sơn Tây.

Ngũ linh chi: nguồn gốc dược liệu và phân loại sản phẩm

Trong y học cổ truyền Trung Quốc, “ngũ linh chi” là tên gọi cho sản phẩm được tạo từ phân và nước tiểu ngưng kết của một số loài sóc bay. Theo quy chuẩn dược điển, ngũ linh chi chính phẩm phải đến từ phân và nước tiểu ngưng kết của loài sóc bay răng phức tạp (Trogopterus xanthipes). Sản phẩm thương phẩm thường xuất hiện ở hai dạng: linh chi mễ (hạt rời) và linh chi khối (khối phân hòa lẫn nước tiểu khô cứng trong hang đá).

Về công dụng truyền thống, tư liệu ghi nhận ngũ linh chi có vị mặn ngọt, tính ấm, được dùng để hoạt huyết, hóa ứ, cầm máu và giảm đau; ứng dụng trong điều trị các rối loạn ứ trệ kinh nguyệt, đau bụng sau sinh, bầm tím do chấn thương. Tài liệu lịch sử cũng ghi nhận rằng, trong một số hoàn cảnh, người ta từng dùng phân của sóc bay đỏ trắng và một vài phân loài khác để bào chế thuốc, dù quy chuẩn hiện đại ưu tiên nguồn gốc từ loài răng phức tạp.

Từ thu gom tự nhiên đến mô hình nuôi nhân tạo: động lực bảo tồn và kinh tế

Hiện thực bảo tồn và nhu cầu thị trường dẫn tới hai hướng song song: bảo vệ quần thể hoang dã và phát triển nuôi nhân tạo để lấy dược liệu. Ở một số vùng như Thương Lạc, mô hình nuôi giống đã xuất hiện và được giao dịch với giá trị kinh tế rõ rệt: từng con sóc bay giống có thể được mua với giá 800 nhân dân tệ (khoảng 3,1 triệu đồng), trong khi thành phẩm ngũ linh chi khô trên thị trường thu mua vào khoảng 150 nhân dân tệ mỗi kilogram (tương đương hơn 580 nghìn đồng). Những con số này phản ánh lý do khiến ngành chăn nuôi nhân tạo dần hình thành — vừa để giảm áp lực thu gom tự nhiên, vừa để đáp ứng nhu cầu sử dụng dược liệu.

Cách ứng xử phù hợp khi gặp động vật hoang dã

Khoảnh khắc thân thiện trong video là dịp nhắc nhở: tiếp xúc thận trọng và không biến cho ăn thành thói quen là nguyên tắc cơ bản. Việc cho ăn thỉnh thoảng có thể giúp quan sát, tuy nhiên lặp lại thường xuyên có thể làm thay đổi hành vi, phụ thuộc thức ăn từ người và làm giảm khả năng tự kiếm mồi của động vật.

Câu hỏi thường gặp

1. Cá thể trong clip có phải loài bị cấm săn bắt hoặc nằm trong bảo vệ cấp 1, cấp 2?

Theo dữ liệu tham chiếu, sóc bay đỏ trắng được xếp vào nhóm “ba hữu” từ ngày 1/8/2000, không nằm trong danh mục bảo vệ cấp 1 hay cấp 2 của Trung Quốc; vì vậy cần phân biệt rõ khi trao đổi thông tin.

2. Ngũ linh chi thực chất là gì và từ loài nào?

Ngũ linh chi là sản phẩm từ phân và nước tiểu ngưng kết của một số loài sóc bay; chuẩn dược phẩm cổ điển thường yêu cầu nguồn gốc từ sóc bay răng phức tạp (Trogopterus xanthipes).

3. Liệu cho ăn động vật hoang dã có gây hại?

Cho ăn lặp lại có thể làm động vật thay đổi tập tính tìm thức ăn và phụ thuộc vào con người. Việc cho ăn thỉnh thoảng để quan sát không nên trở thành thói quen.

4. Vì sao xuất hiện nuôi nhân tạo sóc bay để lấy dược liệu?

Thu gom tự nhiên gặp hạn chế về năng suất và đặt áp lực lên quần thể hoang dã; nuôi nhân tạo được xem là lựa chọn để đáp ứng nhu cầu dược liệu đồng thời giảm tác động khai thác tự nhiên.

Kết luận

Đoạn video tại Nam Nham Cung vừa là khoảnh khắc đời thường đầy thiện cảm, vừa là lời nhắc về cách chúng ta tiếp nhận thông tin về động vật hoang dã. Nhận diện hình thái giúp xác định loài; tra cứu danh mục bảo tồn tránh những kết luận vội vàng; và hiểu mối liên hệ giữa truyền thống dược học với sinh thái học hỗ trợ cách quản lý, khai thác bền vững hơn. Hành động nhỏ như cho một quả đào đã mở ra câu chuyện rộng về phân loại, văn hóa và kinh tế liên quan tới các loài sóc bay ở Trung Quốc.

Nếu bạn muốn đào sâu mối quan hệ giữa hai chủng loài nổi tiếng trong văn hóa giải trí và cách văn hóa săn bắn hình thành kẻ thù vũ trụ, hãy đọc phân tích chi tiết về nguồn gốc và xung đột giữa Predator và Xenomorph trong bài khám phá gốc rễ mối thù Predator và Xenomorph, bài viết cung cấp góc nhìn lịch sử và văn hóa săn bắn làm nên mâu thuẫn giữa hai loài.

Để hiểu sâu hơn về câu chuyện một thương vụ lớn làm thay đổi hướng đi của một thương hiệu công nghệ, bạn có thể tham khảo bài viết phân tích về thương vụ bán cổ phần của GoPro cho Starman Optical tại bức tranh chuyển hướng chiến lược của GoPro sau thương vụ 285 triệu USD.

Nếu bạn quan tâm đến thiết bị đọc sách nhỏ gọn tối giản hóa trải nghiệm đọc, bài đánh giá về PocketBook Q tập trung vào kích thước, màn E Ink và hỗ trợ định dạng sẽ hữu ích; xem chi tiết tại đánh giá PocketBook Q: máy đọc sách nhỏ gọn cho trải nghiệm thuần túy.