Apple Intelligence được bật ở Trung Quốc: hợp tác với Alibaba và Baidu, không dùng kiến trúc bảo mật toàn cầu

Sau gần hai năm iPhone tại Trung Quốc thiếu các tính năng AI, Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc (CAC) đã chấp thuận cho Apple Intelligence hoạt động tại thị trường này. Quyết định mở đường cho dịch vụ AI của Apple cùng lúc với các sản phẩm tương tự từ Huawei, Xiaomi, vivo và OPPO — nhưng đi kèm một cách triển khai kỹ thuật khác hẳn so với phiên bản dành cho phần còn lại của thế giới.

Phân chia nhiệm vụ giữa hai đối tác nội địa

Để phù hợp với quy định kiểm soát mô hình AI nước ngoài tại Trung Quốc, Apple không chạy hệ thống AI riêng mà dựa vào hai nhà cung cấp trong nước. Theo thông tin công bố, mô hình Qwen của Alibaba sẽ xử lý phần lớn tác vụ, khoảng 65% — tập trung vào xử lý văn bản và hình ảnh trên iOS, iPadOS, macOS và visionOS. Phần còn lại, gần 35%, được giao cho Baidu, chịu trách nhiệm chính cho các chức năng liên quan đến giọng nói như trợ lý Siri và tìm kiếm ảnh theo giọng nói.

Vấn đề bảo mật: Private Cloud Compute vắng mặt

Một khác biệt then chốt so với triển khai toàn cầu là việc Apple không sử dụng Private Cloud Compute (PCC) cho phiên bản Trung Quốc. Trên các thị trường khác, Apple xây dựng Apple Intelligence quanh PCC — một hạ tầng mà hãng khẳng định kể cả chính Apple cũng không đọc được nội dung người dùng gửi lên xử lý. Tuy nhiên, tại Trung Quốc, dữ liệu sẽ được xử lý trên hạ tầng do Qwen và Baidu vận hành, đặt trên máy chủ nội địa nhằm đáp ứng yêu cầu pháp lý của cơ quan sở tại.

Sự thiếu vắng PCC trong bản dành cho Trung Quốc khiến nhiều người quan tâm tới cách Apple cân bằng giữa tuân thủ pháp luật địa phương và cam kết riêng về quyền riêng tư. Tính đến thời điểm có thông tin, Apple chưa phát hành tuyên bố chi tiết giải thích vì sao kiến trúc PCC không được áp dụng cho thị trường này.

Lịch sử xử lý dữ liệu tại Trung Quốc và bài học tiền lệ

Không phải lần đầu Apple thay đổi cách tiếp cận tại Trung Quốc. Năm 2018, để tuân thủ luật lưu trữ dữ liệu nội địa, công ty chuyển dịch vụ iCloud cho người dùng Trung Quốc sang trung tâm dữ liệu tại Quý Châu, do Guizhou-Cloud Big Data (GCBD) vận hành. Ban đầu Apple cho biết vẫn nắm giữ khóa mã hóa do hãng quản lý, nhưng tám tháng sau, khóa mã hóa này cũng được chuyển sang Trung Quốc theo yêu cầu của chính quyền sở tại.

Sự kiện đó từng gây tranh luận về khả năng truy xuất dữ liệu bởi cơ quan chức năng, khi một nhà nghiên cứu mật mã nhận định rằng việc chuyển khóa làm tăng nguy cơ truy cập mà không cần thông qua Apple. Kinh nghiệm cũ vì vậy góp phần khiến người dùng và giới bảo mật theo dõi sát cách Apple triển khai Apple Intelligence ở thị trường rộng lớn này.

Phản ứng thị trường và ý nghĩa kinh tế

Tin phê duyệt Apple Intelligence tác động ngay lên thị trường tài chính. Cổ phiếu Apple tăng khoảng 4% và đạt đỉnh 52 tuần trong vùng 327–329 USD một cổ phiếu — con số này khi quy đổi được dẫn kèm bằng đồng Việt Nam trong nguồn tin. Cổ phiếu Alibaba và Baidu trên các sàn cũng phản ứng tích cực: Alibaba tại Mỹ tăng gần 5% và có thời điểm lên tới 7,9%, trong khi Baidu tăng xấp xỉ 1,6–4% tùy báo cáo.

Một lý do giá cổ phiếu Apple được hưởng lợi là triển vọng mở rộng tính năng AI tới người dùng Trung Quốc — thị trường có doanh thu quan trọng. Trong quý gần nhất, doanh thu của Apple tại khu vực Đại Trung Hoa được báo đạt 20,5 tỷ USD, tương đương khoảng 541.200 tỷ đồng theo thông tin thống kê, tăng 28% so với cùng kỳ. Apple cũng vừa tái chiếm vị trí thứ hai về thị phần smartphone tại Trung Quốc sau một đợt chương trình giảm giá dịp mua sắm.

Quá trình chọn đối tác và những cái tên từng được xem xét

Trước khi quyết định hợp tác với Alibaba và Baidu, Apple đã từng tiếp cận một số bên khác. Theo ghi nhận của một số trang tin, hai tên được nhắc tới trong quá trình thăm dò là DeepSeek và ByteDance. Tuy nhiên, công ty chưa công bố lý do cụ thể khiến hai đơn vị này không được chọn cuối cùng.

Lộ trình ra mắt và thay đổi lãnh đạo

Apple chưa công bố ngày phát hành chính thức của Apple Intelligence tại Trung Quốc. Đồng thời, trong bối cảnh nội bộ Apple có điều chỉnh lãnh đạo, Tim Cook sẽ chuyển sang vị trí Chủ tịch điều hành từ đầu tháng 9 và John Ternus — Phó chủ tịch cấp cao phụ trách kỹ thuật phần cứng — sẽ đảm nhận vai trò CEO. Tin tức về chuyến công tác của Tim Cook đến Bắc Kinh trước đó cũng được ghi lại trong một số bản tin đưa tin về quan hệ kinh tế song phương.

Những điều người dùng và chuyên gia nên để ý

Bản triển khai Apple Intelligence tại Trung Quốc đặt ra một vài câu hỏi thực tế hơn là giải pháp công nghệ: ai nắm quyền xử lý dữ liệu, cơ chế bảo vệ riêng tư có khác biệt đến mức nào so với thị trường quốc tế, và liệu trải nghiệm người dùng có bị ảnh hưởng do phân chia nhiệm vụ giữa hai nhà cung cấp hay không. Với tiền lệ chuyển đổi iCloud năm 2018 và thay đổi quản lý khóa mã hóa, các động thái kỹ thuật lần này nhiều khả năng sẽ được giám sát chặt chẽ bởi cả cơ quan chức năng lẫn chuyên gia bảo mật.

Câu hỏi thường gặp

Apple Intelligence tại Trung Quốc được phê duyệt khi nào?

Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc đã chính thức duyệt Apple Intelligence vào ngày 15/7, theo thông tin được công bố.

Ai chịu trách nhiệm xử lý dữ liệu người dùng ở phiên bản Trung Quốc?

Theo công bố, mô hình Qwen của Alibaba xử lý khoảng 65% tác vụ, chủ yếu liên quan đến văn bản và hình ảnh; Baidu đảm nhiệm khoảng 35% tập trung vào giọng nói và tìm kiếm hình ảnh.

Ở Trung Quốc Apple có dùng Private Cloud Compute (PCC)?

Không — bản dành cho Trung Quốc không triển khai kiến trúc Private Cloud Compute như Apple áp dụng ở thị trường khác; thay vào đó, xử lý diễn ra trên cơ sở hạ tầng của Qwen và Baidu đặt trên máy chủ nội địa.

Khi nào người dùng có thể sử dụng Apple Intelligence tại Trung Quốc?

Tính đến thời điểm có dữ liệu, Apple chưa công bố ngày ra mắt chính thức cho người dùng Trung Quốc.

Kết luận

Việc Apple nhận phép cho Apple Intelligence tại Trung Quốc là bước tiến quan trọng về mặt dịch vụ, nhưng cách thức triển khai đã phản ánh thách thức pháp lý và kỹ thuật khi một công ty toàn cầu muốn cung cấp tính năng AI ở thị trường tuân thủ quy định nghiêm ngặt. Sự hợp tác với Alibaba và Baidu, cùng việc không sử dụng Private Cloud Compute ở Trung Quốc, là lựa chọn cân bằng giữa yêu cầu tuân thủ và mong muốn tiếp cận người dùng. Diễn biến tiếp theo — từ tuyên bố chi tiết của Apple đến trải nghiệm thực tế khi dịch vụ ra mắt — sẽ quyết định mức độ thành công của chiến lược này.