Sự Xuất Hiện Của Virus Mới Nhờ Trí Tuệ Nhân Tạo: Cơ Hội Hay Nguy Cơ?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã mở ra một chương mới trong lĩnh vực sinh học, nơi mà những khám phá gây tranh cãi đang diễn ra. Viện Arc tại Palo Alto, California, đã công bố ứng dụng AI trong việc tạo ra các bộ gen virus hoàn toàn mới, một bước tiến chưa từng có trong nghiên cứu về sự sống.

Nghiên cứu này đã được công bố trên tạp chí khoa học hàng đầu Science, gây chú ý lớn cho cả cộng đồng khoa học và dư luận toàn cầu.

Mô hình AI được sử dụng trong nghiên cứu này được gọi là Evo, được huấn luyện để nhận biết các cấu trúc DNA của nhiều loại virus trong tự nhiên. Sau khi đánh giá được tất cả các quy luật, Evo được giao nhiệm vụ tự tạo ra những công thức gen hoàn toàn mới.

Bằng cách tổng hợp các phân tử do AI tạo ra, nhóm nghiên cứu đã thành công trong việc đưa chúng vào môi trường vi khuẩn, từ đó tạo ra thế hệ virus mới có khả năng lây lan.

Dẫu cho sự phát triển này có tạo ra những lo ngại về các vấn đề an toàn sinh học, nhóm nghiên cứu khẳng định rằng quá trình tổng hợp virus này thực tế không còn xa lạ trong lĩnh vực y sinh hiện đại.

Ngoài ra, chủng virus được AI thiết kế vẫn mang tính an toàn, vì Evo được đào tạo dựa trên mã DNA của virus Phi X-174, một loại virus không gây hại cho con người mà chỉ ảnh hưởng đến vi khuẩn.

Nhưng hiệu suất của AI trong nghiên cứu này vẫn chưa cao. Theo thông tin từ The New York Times, Evo đã tạo ra tổng cộng 700.000 chuỗi gen thử nghiệm, nhưng chỉ có 300 chuỗi được chọn ra để tổng hợp, cuối cùng, có 16 mẫu đạt tiêu chuẩn hoạt động sinh học.

Dù cho tỷ lệ thành công chưa cao, nhiều chuyên gia vẫn tỏ ra lo ngại trước tiềm năng của công nghệ này. Những virus do AI sản xuất đã cho thấy khả năng vượt qua các cơ chế kháng thuốc của hai dòng vi khuẩn E. coli bẩm sinh.

Điều này cho thấy AI không chỉ đơn thuần tạo ra các sản phẩm thô mà còn có khả năng điều chỉnh các thuộc tính sinh học một cách phức tạp.

Trong khi nghiên cứu này được công bố, Science cũng đăng tải một bài phân tích của Giáo sư Tom Inglesby và Tiến sĩ Moritz Hancke từ Đại học Johns Hopkins, cảnh báo rằng, mặc dù AI có thể mang lại nhiều cơ hội cho y học, việc tạo ra các bộ gen virus có thể vượt trước cả các quy định an toàn sinh học hiện tại.

Trong tuàn qua, Viện Sức khỏe Quốc gia Mỹ đã ban hành quy định mới để kiểm soát các nghiên cứu sinh học có độ rủi ro cao, đồng thời ngăn chặn các thí nghiệm có thể gia tăng mức độ nguy hiểm của virus.

Tuy nhiên, quy định hiện tại vẫn chưa bao gồm các nghiên cứu ứng dụng công nghệ máy tính. Điều này có nghĩa là việc sử dụng AI để thiết kế các tác nhân sinh học vẫn không bị cấm, trừ khi chúng mô phỏng trực tiếp các virus nguy hiểm đã biết.

Khi thiếu các quy định rõ ràng cho các virus do AI tự phát triển, thách thức về an ninh sinh học đang đối mặt với toàn cầu.